Orta gerilim hücre bakımı endüstriyel tesislerin ve ticari işletmelerin en kritik altyapılarından biridir. Orta gerilim hücreleri, 1 kV ila 36 kV arasındaki gerilim seviyelerinde çalışır ve enerji dağıtım sistemlerinde yüksek gerilim ekipmanları arasında koruma sağlar.
National Electrical Testing Association’a göre, elektrikli ekipmandaki arızaların %25’i gevşek bağlantılardan kaynaklanır.
Bu nedenle, düzenli OG hücre bakımı kritik öneme sahiptir. Bu rehberde, og hücreleri hakkında temel bilgiler, bakım prosedürleri, karşılaşılan sorunlar ve çözümleri detaylı olarak ele alacağız.
Ayrıca, orta gerilim hücre bakımı ile sistem güvenilirliğini nasıl artırdığını ve işletme maliyetlerini nasıl düşürdüğünü inceleyeceğiz.
Metni teknik derinliğini koruyarak, bir uzmanın gözünden en kritik noktaları öne çıkaracak şekilde (maksimum 2-3 kelime) kalınlaştırdım.
OG hücreler, 36 kV gerilim seviyesine kadar dağıtım şebekesine bağlı trafo merkezleri, endüstriyel tesislerin dağıtım merkezleri ile indirici veya yükseltici trafo merkezlerinde kullanılan anahtarlama, koruma ve ölçme fonksiyonları içeren orta gerilim şalt ekipmanlarıdır.
Metal mahfazalı bu modüler hücreler, koruma rölelerini, akım ve gerilim transformatörlerini, kesicileri, ayırıcıları, kablo giriş noktalarını ve baraları barındırır.
İzolasyon yöntemine göre hava yalıtımlı ve gaz yalıtımlı olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. SF6 gazı ile yalıtılmış hücrelerde, gerilim altındaki aktif bölümler SF6 gazı içinde bulunur ve kompakt tip RMU (Ring Main Unit) olarak adlandırılır.
Hava yalıtımlı hücrelerde ise baralar hava ile yalıtılırken, ayırıcı ve kesiciler SF6 gazlı tank içindedir.
Ülkemizde kullanılan standart hücreler 36 kV anma geriliminde, 630A nominal akım taşıma değerinde ve 16kA kesme kapasitesine sahiptir. Bu hücreler PI bölmelendirme, A-FL iç ark sınıfı ve LSC-2A servis sürekliliği sınıfına sahiptir.
Hücre boyutu gerilim büyüklüğü ile doğrudan ilişkilidir. Havanın dielektrik atlama mesafesi yaklaşık 1 kV için 1 cm olduğundan, 36 kV’luk hücrelerde baralar arası en az 35-36 cm mesafe bulunmalıdır.
Orta Gerilim Hücre Bakımı Nasıl Yapılır?
Periyodik bakım programları, OG hücre bakımı sürecinin temelini oluşturur.
Öncelikle, görsel ve fiziksel kontroller ile korozyon, gevşek bağlantılar ve mekanik deformasyonlar tespit edilir. İzolasyon direnci ölçümü, yalıtım malzemesinin bütünlüğünü kontrol etmek için yapılır ve hücrelerdeki kirlenmeler, nem ve korozyon gibi problemleri ortaya çıkarır.
Kesici testleri, hücrelerdeki kırıcıların çalışma durumunu değerlendirmek için uygulanır.
Açma/kapama süreleri ölçülür ve IEC standartlarıyla karşılaştırılır. Kesici kutupları izolasyon direnci ölçümü, kontak geçiş direnci ölçümü ve açma-kapama zamanları ölçümü yapılır. Benzer şekilde, ayırıcıların kontakları temizlenir ve ayarlanır.
Gaz analizi, SF6 gibi yalıtım gazları kullanan hücrelerde gaz seviyelerini kontrol eder.
Termal görüntüleme, baralarda ve kablo başlıklarında sıcak nokta tespiti sağlar. Topraklama ve eşpotansiyel bağlantıları ölçülür ve yasal standartlara uygun hale getirilir. Trafo bakımında yağ analizi ve yalıtım testi yapılır. Tüm işlemler sonrasında detaylı raporlama ve bakım planı hazırlanır.
OG Hücre Bakımında Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri
Yalıtım arızaları, OG hücre bakımında en sık karşılaşılan problemlerden biridir. Nem, toz veya yalıtım malzemelerinin eskimesi nedeniyle elektriksel kaçaklar oluşur ve bu durum ciddi güvenlik riskleri yaratır. Kablo ve ekipman yalıtımındaki zayıflamalar kısa devrelere yol açabilir. Bu sorunu önlemek için yüksek kaliteli malzeme kullanımı, nem kontrolü ve periyodik izolasyon testleri gerekir.
OG (Orta Gerilim) hücrelerinde en sık karşılaşılan sorunlar şu şekilde özetlenebilir:
Yalıtım Arızaları: Nem, toz ve eskime nedeniyle elektriksel kaçaklar ve kısa devreler oluşur.
Gevşek Bağlantılar: Titreşim ve sıcaklık değişimleri bağlantıları gevşeterek aşırı ısınma ve kıvılcım riski yaratır.
Çevresel Faktörler: Özellikle yüksek nem ve korozyon sistem performansını düşürür (örn: ayırıcılardan ses gelmesi).
Topraklama Problemleri: Zayıf topraklama, arıza akımlarının güvenli bir şekilde deşarj edilmesini engeller.
Kısmi Deşarj Olayları: İzolasyon zayıflıklarından kaynaklanan ve zamanla büyüyen mikro elektriksel boşalmalardır.
Gevşek bağlantılar, titreşim ve sıcaklık değişimleri nedeniyle oluşur; ısınma ve kıvılcım riski yaratır. Termal kamera ile düzenli taramalar yaparak sıcak noktalar erken tespit edilir. Kablo uçlarının periyodik sıkılması ve temas yüzeylerinin temizlenmesi aşırı ısınmayı önler.
Çevresel faktörler, özellikle nem ve korozyon, sistem performansını düşürür. Denize yakın tesislerde ayırıcılardan vızıltı sesi gelebilir ve bu sorun nemden kaynaklanabilir. Pano odalarının kuru ve kontrollü nem oranında tutulması kritiktir.
Topraklama problemleri, arıza akımlarının güvenli şekilde toprağa aktarılmasını engeller.
Periyodik topraklama ölçümleri yapılmalı ve direnç değerleri yönetmeliklerde belirtilen sınırlar içinde tutulmalıdır. Kestirimci bakım kapsamında kısmi deşarj olaylarının izlenmesi, arızaların erken tespitini sağlar.
Orta Gerilim Hücreleri Bakımı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Orta Gerilim Hücreleri Bakımı Ne Zaman Yapılmalıdır?
Orta gerilim (OG) hücrelerinin periyodik bakımı yönetmelikler gereği standart olarak yılda en az 1 kez yapılmalıdır.
Tesisin durumuna göre ideal periyotlar şöyledir:
Genel Kapsamlı Bakım: Yılda 1 kez (Enerji kesilerek test ve temizlik).
Zorlu Ortamlar (Tozlu/Nemli): 6 ayda bir.
Gözlem ve Termal Ölçümler: 3-6 ayda bir (Sistem çalışırken dışarıdan).
Hakkımızda
Vizyon Dergisi
Genel Müdür Mesajı
KVKK
General Manager's Message