Orta Gerilim Sistemleri için Kablo Aksesuarı Nasıl Seçilir?

Bir enerji projesinde en çok yatırım yapılan kalemlerden biri şüphesiz orta gerilim güç kablolarıdır. Ancak sistemin sürdürülebilirliği ve hatasız çalışması, genellikle maliyeti projenin küçük bir yüzdesini oluşturan ama üstlendiği kritik rol devasa olan kablo aksesuarlarına bağlıdır. Sahadan aldığımız geri bildirimler net bir gerçeği gösteriyor: Orta gerilimde yaşanan duruşların ve arızaların çok büyük bir kısmı yanlış seçilmiş veya hatalı monte edilmiş kablo aksesuarlarından kaynaklanıyor.

Peki, trafo merkezlerinden organize sanayi bölgelerine kadar şebekenin kalbi olan bu sistemlerde, OG kablo aksesuarı seçerken nelere dikkat etmeliyiz?

1. Kablo Başlığı Seçimi: Dahili mi, Harici mi, Ayrılabilir mi?

Kablo başlığı seçerken ilk yapmanız gereken, kablonun nerede sonlandırılacağını netleştirmektir. Çevresel koşullar, kullanacağınız başlığın fiziksel yapısını doğrudan belirler.

• Dahili (Indoor) Başlıklar: Bina içi, korumalı hücreler veya trafo odaları gibi doğrudan yağmura, UV ışınlarına ve yoğun neme maruz kalmayan alanlarda tercih edilir.
• Harici (Outdoor) Başlıklar: Açık havada, direk üstlerinde veya harici tip şalt sahalarında kullanılır. Üzerindeki etek (shed) yapısı sayesinde yağmur sularının yüzeyde kesintisiz bir hat oluşturup atlama yapmasını (tracking) engeller. UV ışınlarına ve atmosferik korozyona dayanıklıdır.
• Ayrılabilir (Plug-in / Ekranlı) Başlıklar: Özellikle modüler gaz izoleli hücrelerde (RMU) ve yeni nesil trafolarda yaygın olarak kullanılan bu başlıklar, L Tipi (Arayüz B) veya T Tipi (Arayüz C) olarak sınıflandırılır. Tamamen yalıtılmış ve ekranlanmış yapıları sayesinde, enerjili parçalara doğrudan temas riskini ortadan kaldırarak yüksek düzeyde dokunma güvenliği sağlarlar. Kompakt tasarımları ise dar montaj alanlarında kolay kurulum ve güvenilir işletme imkânı sunar.

2. Montaj Teknolojisi: Isı Büzüşmeli mi, Soğuk Büzüşmeli mi?

Kablo ek mufları ve başlıklarında iki temel teknoloji yarışır. Projenizin bütçesi, sahadaki işçilik kalitesi ve montaj ortamı bu seçimi doğrudan etkiler.

• Isı Büzüşmeli (Heat-Shrink) Aksesuarlar: Geleneksel ve ekonomik bir çözümdür. Malzemenin pürmüz (ateş) yardımıyla ısıtılarak kablo üzerine daraltılması esasına dayanır.

1. Avantajı: Raf ömrü uzundur, depolama koşullarından kolay etkilenmez ve maliyet avantajı sağlar.
2. Dikkat Edilmesi Gereken: Doğrudan usta işçiliğine bağlıdır. Isının homojen dağıtılmaması veya aşırı ısıtma malzemenin yapısını bozabilir. Ayrıca patlayıcı/yanıcı gazların bulunduğu petrokimya tesisleri gibi ortamlarda pürmüz kullanımı risklidir.

• Soğuk Büzüşmeli (Cold-Shrink) Aksesuarlar: Fabrikada önceden gerdirilmiş silikon veya EPDM kauçuğun, içindeki plastik spiral kordonun çekilmesiyle kablo üzerine oturması teknolojisidir.

1. Avantajı: Isı gerektirmez, montajı çok daha hızlı ve insan hatasına karşı daha toleranslıdır. Kablonun ısıl genleşme ve büzüşme hareketlerine mükemmel uyum sağlar.
2. Dikkat Edilmesi Gereken: Isı büzüşmeli ürünlere göre ilk satın alma maliyeti daha yüksektir ve raf ömürleri daha sınırlıdır.

3. Kablonun Teknik Yapısını Doğru Okumak (Kesit, İletken ve Yalıtım)

‘Bana bir 36 kV ek muf lazım’ demek ne yazık ki yeterli değil. Sipariş listesini hazırlarken veya sipariş geçerken kablonun şu üç özelliğini mutlaka masaya koymalısınız:

• İletken Malzemesi (Bakır mı, Alüminyum mu?): İletken türü, aksesuarın içinden çıkacak olan mekanik vida veya sıkmalı tip konnektörün/pabucun türünü belirler. Alüminyum iletkenli bir kabloda (örn: NA2XSY) bakır pabuç kullanmak bimetalik korozyona yol açar. Vekmar olarak, bu riski sıfırlamak için geniş bir kesit aralığını tek başına kapsayan mekanik vidalı konnektörlü kitleri öneriyoruz.
• Kablo Kesiti (mm²): Aksesuar kitleri genellikle belirli kesit aralıklarına hitap eder (Örn: 95-240 mm²). Kablonuzun kesitini tam olarak bilmek, setin kabloya büyük gelmesi ya da dar gelmesi riskini ortadan kaldırır.
• Kablo Damar Sayısı: Tek damarlı (single core) kablolar için ayrı, üç damarlı (three core) kablolar için ayrı aksesuar kitleri (üç çatallı bölücü kılıf içeren) seçilmelidir.

4. Elektriksel Alan Kontrolü ve Standartlar

Orta gerilimde kablonun soyulduğu o kesim noktası, elektriksel stresin (alan şiddetinin) en yoğun olduğu yerdir. Seçtiğiniz başlık veya ek mufun içindeki stres kontrol katmanının kalitesi, sistemin ömrünü belirler.

Satın alacağınız ürünlerin uluslararası CENELEC HD 629.1 S3 veya IEC 60502-4 standartlarına uygun olarak test edildiğini ve TEDAŞ-MLZ/99-033.B Şartnamesi kapsamındaki onay süreçlerini başarıyla tamamladığını mutlaka sorgulayın. Bu gereklilikleri karşılamayan, standardı belirsiz ürünler uzun vadede şebeke güvenilirliğini ve işletme sürekliliğini ciddi şekilde riske atabilir.

Vekmar Mühendisliği ile Doğru Aksesuara Ulaşın

Orta gerilim sistemlerinde doğru kablo aksesuarı seçimi projenizin ömrünü uzatır, plansız kesintilerin önüne geçer ve en önemlisi saha personelinin can güvenliğini sağlar.

Vekmar olarak, XLPE izoleli bakır/alüminyum OG güç kablolarından, ısı ve soğuk büzüşmeli dahili/harici başlıklarımıza L ve T tipi ayrılabilir ekranlı başlıklardan, geniş kesit toleranslı mekanik konnektörlere kadar projenizin ihtiyacı olan tüm OG kablo aksesuarlarını eksiksiz stok ve uluslararası standart güvencesiyle sunuyoruz.

Projeniz için en doğru teknik konfigürasyonu belirlemek ve uzman mühendis kadromuzdan destek almak için bizimle iletişim sayfamız üzerinden iletişime geçebilir, teknik kataloglarımızı inceleyebilirsiniz.