Elektrik Panosu Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Elektrik panosu, elektrik enerjisinin güvenli bir şekilde dağıtılması, kontrol edilmesi ve korunması için elektrik tesisatlarının temel yapı taşını oluşturur. Bir elektrik panosu sistemin ihtiyaçlarına, yük karakteristiğine, çalışma koşullarına ve ilgili standartlara uygun şekilde seçilmelidir.

Elektrik panosunda yanlış seçilen ve ihtiyaca uygun ekipmanların kullanılması durumunda enerji kayıpları, aşırı ısınma, kısa devre, ekipman arızaları ve iş sürekliliğinin kesintiye uğraması gibi önemli sorunlar olabilir.

Peki Elektrik Panosu Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Pano tipi kadar içerisinde kullanılacak şalt ekipmanlarının özellikleri, akım ve gerilim değerleri, kısa devre dayanımı, koruma sınıfı ve sistemin gelecekteki ihtiyaçları da değerlendirilmelidir.

Elektrik Panosu Nedir?

Elektrik panosu elektrik enerjisinin belirli bir sistem içerisinde dağıtılmasını, kontrol edilmesini ve korunmasını sağlayan, çeşitli elektriksel ekipmanları bir arada bulunduran sistemdir. Elektrik panosu seçimi yapılırken panoyu oluşturan tüm ekipmanların birbiriyle uyumuna da dikkat edilmelidir.

Bir elektrik panosunda projenin gereksinimlerine bağlı olarak aşağıdaki ürünler kullanılabilir:

• Devre kesiciler,
• Sigortalar,
• Kontaktörler,
• Röleler,
• Kaçak akım koruma cihazları,
• Bara sistemleri,
• Ölçüm ve izleme cihazları,
• Aşırı gerilim koruma cihazları,
• Kumanda ve kontrol ekipmanları

Elektrik Panosu Seçiminde Dikkat Edilmesi Gereken 8 Temel Kriter

1. Sistemin Elektriksel İhtiyaçları Belirlenmeli

Elektrik panosu seçiminde ilk adım, sistemin elektriksel ihtiyaçlarının doğru şekilde belirlenmesidir. Pano seçiminde nominal akım, çalışma gerilimi, frekans, yük tipi, faz sayısı, toplam güç ve kısa devre seviyesi gibi temel elektriksel parametreler dikkate alınmalıdır. Örneğin bir konut tesisatında kullanılacak pano ile yüksek güçlü bir endüstriyel tesisin ana dağıtım panosu aynı özelliklere sahip olmayacaktır.

2. Pano Tipi ve Kullanım Alanı Doğru Seçilmeli

Elektrik panoları kullanım alanlarına ve görevlerine göre farklı özelliklere gösterir. Ana dağıtım panoları, tali dağıtım panoları, motor kontrol panoları, kompanzasyon panoları ve otomasyon panoları farklı ihtiyaçlara hizmet eder. Örneğin motorların kontrol edildiği bir sistemde motor yol verme ve koruma ekipmanları ön plana çıkarken, bir ana dağıtım panosunda enerji dağıtımı ve koruma fonksiyonları daha belirleyicidir.

3. Kullanılacak Şalt Ekipmanları Sisteme Uygun Olmalı

Devre kesiciler, sigortalar, kontaktörler ve koruma elemanlarının seçiminde sistemin akım ve gerilim değerleri kadar ekipmanların kesme kapasitesi, koruma özellikleri ve birbirleriyle koordinasyonu da değerlendirilmelidir. Örneğin yanlış seçilmiş bir devre kesici veya koruma cihazı, arıza anında beklenen korumayı sağlayamayabilir.

4. Kısa Devre Dayanımı ve Kesme Kapasitesi Kontrol Edilmeli

Pano içerisinde kullanılan devre kesicilerin ve diğer koruma ekipmanlarının, sistemde oluşabilecek kısa devre akımlarına karşı uygun değerlere sahip olması gerekir. Örneğin sadece kullanılan cihazın sadece nominal akımına bakmamak gerekir. Kesme kapasitesi ve kısa devre dayanımı, pano tasarımının güvenli şekilde gerçekleştirilmesi için mutlaka değerlendirilmelidir.

5. Pano İçerisindeki Isı Yönetimi Dikkate Alınmalı

Elektrik panolarında çalışan ekipmanlar belirli miktarda ısı üretir. Pano içerisindeki sıcaklığın kontrolsüz şekilde yükselmesi, ekipmanların çalışma performansını olumsuz etkileyebilir. Örneğin bir panoda 2 adet kontaktör ve birkaç küçük röle bulunuyorsa oluşan ısı düşük olabilir. Ancak aynı panoya çok sayıda şalter, kontaktör, sürücü ve güç kaynağı yerleştirilirse, bu ekipmanların tamamının oluşturduğu ısı birleşir.

6. IP Koruma Sınıfı Çalışma Ortamına Uygun Olmalı

Elektrik panosunun kullanılacağı ortam, pano seçiminde doğrudan belirleyici olmalıdır.

Toz, nem, su, kimyasal maddeler veya dış ortam koşullarına maruz kalan panolarda uygun IP koruma sınıfının seçilmesi gerekir. Temiz ve kontrollü bir iç ortam ile yoğun toz veya neme sahip bir üretim alanının pano gereksinimleri muhakkak ki farklı olacaktır. Örneğin IP54, IP20’ye göre toz girişine karşı çok daha yüksek koruma sağlar.

7. Enerji Verimliliği Göz Önünde Bulundurulmalı

Pano içerisinde gereksiz enerji kayıplarının ve aşırı ısınmanın önlenmesi hem işletme maliyetlerinin azaltılmasına hem de ekipmanların daha uzun süre güvenilir şekilde çalışmasına yardımcı olur. Örneğin pano içerisindeki ekipmanların toplam kaybı 800 W ise, kabaca pano içerisinde sürekli 800 W’lık bir ısı yükü oluştuğunu düşünebiliriz.

Enerji kaybı = Isı üretimi = Soğutma ihtiyacı

8. Standartlara ve Proje Gereksinimlerine Uygunluk Kontrol Edilmeli

Kullanılan ekipmanların ilgili standartlara ve projenin teknik şartnamelerine uygun olması gerekir. Örneğin bir panoda kullanılan şalterin kısa devre kesme kapasitesi, sistemin bulunduğu noktadaki beklenen kısa devre akımından düşükse (olması gereken 36 kA – mevcut olan 25 kA) pano normal çalışma sırasında sorunsuz çalışabilir. Ancak kısa devre meydana geldiğinde ekipman gerekli korumayı sağlayamayabilir.

Projeye Göre Elektrik Panosu Seçimi Neden Önemli?

Her tesisin elektriksel yükleri, çalışma koşulları ve gelecekteki ihtiyaçları farklıdır. Bu nedenle tek bir pano çözümünün her proje için uygun olması beklenmez.

Bir fabrika için tasarlanan elektrik dağıtım sistemi üretim makinelerinin yükleri, motorlar, otomasyon sistemleri ve çalışma koşulları dikkate alınarak tasarlanırken, bir ticari binada aydınlatma, HVAC, priz ve diğer bina sistemlerinin ihtiyaçları ön plana çıkabilir.

Doğru tasarım aynı zamanda ileride yapılabilecek kapasite artışlarını da dikkate almalıdır. Pano içerisinde yeterli alan ve kapasite bırakılması, gelecekte yapılacak genişletmelerin daha kolay gerçekleştirilmesini sağlayabilir.

Elektrik Panosu Seçiminde Yapılan Yaygın Hatalar

• Düşük fiyatlı kalitesiz ürün seçmek,
• Sistemin gerçek yükünü hesaplamadan ekipman belirlemek,
• Kısa devre seviyesini dikkate almamak,
• Ortam koşullarına uygun olmayan IP koruma sınıfı seçmek,
• Pano içerisindeki ısı yönetimini göz ardı etmek,
• Ekipmanlar arasındaki koordinasyonu dikkate almamak,
• Gelecekteki kapasite artışlarını hesaba katmamak,

Doğru Elektrik Panosu Nasıl Seçilir?

Öncelikle projenin ihtiyaçları belirlenmeli ve elektriksel hesaplamalar doğrultusunda uygun pano yapısı oluşturulmalıdır.

Öncelikle sistemin elektriksel yükleri belirlenmelidir. Kullanılacağı yer, ortam şartlarına uygun IP koruma sınıfı ve panonun tipi seçilir. Bu seviyede muhakkak nominal akım ve gerilim değerleri değerlendirilmelidir. Sonrasında ise kısa devre seviyesi ve kesme kapasitesi hesaplanır. Uygun şalt ve koruma ekipmanları seçilir. Gözden kaçılmaması gereken en önemli unsurlardan biri de ekipmanlar arasındaki koordinasyondur. Kontrol sağlandıktan sonra ilgili standartlar ve proje şartnamesi doğrultusunda seçim yapılır.

Vekmar ile Elektrik Panosu ve Şalt Ekipmanı Çözümleri

Elektrik panolarının güvenli, verimli ve uzun ömürlü çalışabilmesi için doğru ekipman seçimi büyük önem taşır. AG ve OG elektrik dağıtım sistemlerinden şalt ekipmanlarına, koruma ve kontrol çözümlerinden enerji dağıtım ürünlerine kadar her bileşenin projenin ihtiyaçlarına uygun olması gerekir.

Elektrik sektöründeki distribütörlük deneyimimiz ve geniş ürün portföyümüzle elektrik sektöründeki profesyonellere farklı proje ihtiyaçlarına yönelik çözümler sunuyoruz.

Bir elektrik panosu projesinde doğru ürünün, doğru uygulama ve sistem gereksinimleriyle eşleştirilmesi de önemlidir. Doğru elektrik panosu seçimi, güvenli bir elektrik altyapısının ilk adımlarından biridir.

Tesisiniz için en doğru AG ve OG ürün çözümünü belirlemek ve teknik detaylar hakkında bilgi almak için Vekmar uzman ekibi ile iletişime geçebilirsiniz. İhtiyacınız olan AG ürünlerine Vekmar B2B platformu üzerinden hızlı sipariş ve güncel stok bilgisi ile ulaşabilirsiniz.

Sonuç

Elektrik panosu seçimi, güvenli ve verimli bir elektrik dağıtım sistemi için pano tipi, şalt ekipmanları, koruma elemanları, kısa devre dayanımı, termal koşullar, IP koruma sınıfı ve enerji verimliliği gibi birçok kriter birlikte değerlendirilmelidir.

Doğru projelendirilmiş ve doğru ekipmanlarla oluşturulmuş bir elektrik panosu ile elektrik sisteminin güvenliğini, sürekliliğini ve uzun vadeli performansını destekleyebiliriz.

Farklı sektör ve proje ihtiyaçlarına yönelik elektrik, şalt ve dağıtım çözümlerimizle elektrik altyapılarınızda doğru ürün ve çözüm seçimlerine katkı sağlamaktayız.